Wat is Rock & Roll? (4)

Vernieuwend

Een goed voorbeeld van een groep die veel vernieuwingen bracht is de gitaargroep The Ventures.
The Ventures waren, en zijn nog steeds, virtuozen op gitaar en drums. Wie alle meer dan 100 LP's en CD's van deze groep heeft gehoord, weet dat hun ontelbare muzikale vondsten op gitaargebied vele malen zijn geïmiteerd en overgenomen.
Alhoewel The Ventures de groep was die het gebruik van de “fuzzbox” (booster, vervormer) lanceerde, gebruikte de groep voor 90% van haar technische vondsten en effecten uitsluitend haar instrumenten om die effecten te produceren.
Voor The Ventures zijn de gebruikte effecten ook strikt functioneel in de opgenomen nummers.
Hoezeer ze alle effecten beheersen door middel van hun speltechniek wordt goed duidelijk op de live-opnamen van The Ventures.

Omdat muzikale en technische vernieuwingen zich het duidelijkst openbaren in de instrumentale kant van de muziek, noemen we nog enkele opzienbarende groepen die zich beperkten tot zangloze muziek.

Sandy NelsonEen der grootste drummers ter wereld, Sandy Nelson kon in zijn eentje hele LP's volspelen met dynamische rock and roll drumpartijen.
Op de meeste nummers van zijn tientallen LP's werd Sandy echter begeleid door andere instrumenten.
Die begeleiding is op bijvoorbeeld zijn twee grootste hits Teenbeat en Let There Be Drums beperkt tot bas en gitaar.
Met zijn drieën wisten ze echter een fantastische “sound” te creëren, waarbij het geluid van de drums was uitgespreid over het volledige stereobeeld. Van links naar rechts dus.
Bij het luisteren naar de stereoversie van een Sandy Nelson LP krijg je dan ook het gevoel op de plaats van de drummer zelf te zitten. Een echte belevenis!

Ook belevenissen zijn de lange nummers (8 à 12 minuten) waarin Sandy Nelson hele “beeldverhalen” op zijn drumstel speelt met behulp van alleen wat extra geluidseffecten.
Beat From Another World bijvoorbeeld klinkt erg buitenaards. All Around The World With Drums is daarentegen een reis om onze eigen wereld, waarbij je de verschillende landen als het ware aan je ziet voorbijtrekken. In The Birth Of The Beat is te horen hoe de rock in de muziek kwam, en het ontroerende Civilization maakt duidelijk hoe ooit de geluiden van de ongerepte natuur langzamerhand werden overstemd door het mechanisch geproduceerde lawaai van onze “beschaving”.
Omdat het nummer uit begin zestiger jaren stamt, is het lawaai nog mild vergeleken bij wat het nu is.

Bill Black's Combo

Het geluid van Bill Black's Combo was in 1959 wel heel erg nieuw en anders.
Bassist Bill Black had het rockabilly geluid van Elvis Presley in diens begintijd helpen opbouwen, maar de bluesy swingende en rockende stijl van zijn combo was weer compleet iets anders.
In het Engels noemt men het “The Untouchable Bill Black Sound”, de ongrijpbare sound. Het heeft een soort bovenaardse magie en het is geen andere band ooit gelukt het goed te kopiëren.
De uitzonderlijk goede pianist had een hamerende stijl van spelen, en een even unieke manier van hammondorgel spelen: alsof de toetsen onder stroom stonden.

Er zijn te veel instrumentalisten die met vernieuwingen kwamen, om ze hier allemaal te noemen. Een paar mogen we zeker niet vergeten:

Johnny and the Hurricanes maakten ook unieke instrumentale muziek, en in een gelijksoortige bezetting als Bill Black's Combo.
De saxofoon domineerde vaak het geluid, evenals het elektronisch orgeltje.
Dat orgeltje was in feite zo krakkemikkig dat het vaak klonk als een onzuivere blok- of dwarsfluit. Maar het effect was er niet minder om, zoals iedereen kon horen in de hit Red River Rock.

Duane Eddy was echt een kanjer van een gitarist, die ook als voorbeeld van veel latere gitaristen diende. Hij maakte zich een effect eigen dat men nog altijd “the twanging guitar” noemt.

Floyd CramerVoor de verandering eens een pianist: Floyd Cramer.
Op veel Elvis Presley platen was hij al te horen in de begeleiding, maar als solist kon hij piano spelen dat klonk als een orgel (Mood Indigo), maar hij is vooral bekend geworden door pittige up-tempo rockers als Rebound, Hot Pepper en Hang On.
Ook maakte hij schitterende blues LP's. Later in de zestiger en zeventiger jaren verdween de pit uit zijn spel, en bracht hij voornamelijk nog zoetsappige countryliedjes.

Nu we het toch over pianisten hebben, ook Jerry Lee Lewis maakte een aantal instrumentale opnamen. Zoals bijvoorbeeld het geweldige In The Mood.
In het begin stond er op het label van Jerry's SUN platen: Jerry Lee Lewis and his Pumping Piano.
Hij speelde dus als het ware pompend piano.

Tot slot twee van de meest gebruikte technische vindingen in de opnametechniek van de vijftiger jaren: het gebruik van echo en nagalm en de meersporen opnametechniek waardoor stereo mogelijk werd. Verder